Produkty pszczele
Miód pszczeli
Miód pszczeli – to produkt powstały z zebranego przez pszczoły nektaru kwiatowego bądź spadzi, który po wzbogaceniu przez te owady m.in. w enzymy i kwasy organiczne zostaje poddany przez te owady obróbce odparowania oraz złożony w komórce plastra, gdzie przechodzi proces dojrzewania.
Czym jest dla pszczół?
Dla pszczół miód stanowi źródło energii, spożywają go zarówno w ulu jak i w trakcie zbierania produktów. Służy również do wytwarzania pierzgi.
Jak powstaje i jak jest pozyskiwane?
Aby powstał miód, w pierwszej kolejności, pszczoły miodne muszą zebrać nektar kwiatowy bądź spadź.
Nektar kwiatowy powstaje w tzw. nektarnikach, narządach zlokalizowanych w obrębie kwiatów.
Spadź to słodkie, lepkie kropelki (zawierające cukry: głównie glukozę, fruktozę, sacharozę i wodę) wydalone przez owady z grupy pluskwiaków (mszyce, czerwce, ochojniki, miodówki), w wyniku strawienia soku floemowego, pozyskanego przez te owady z drzew przy pomocy kłująco-ssącego aparatu gębowego.
Po zebraniu nektaru kwiatowego lub spadzi pszczoły zwilżają je niewielką ilością wydzieliny ślinowej, a następnie umieszczają w wolu miodnym. W ten sposób składniki te wzbogacone zostają w enzymy i kwasy organiczne. …
Tak przygotowany produkt przekazywany jest pszczołom robotnicom, które w kolejnym kroku zajmują się jego zagęszczaniem. Zagęszczenie polega na wielokrotnym wprowadzaniu tego produktu z wola miodnego na nasadę języczka. I tak, po kilkakrotnym powtórzeniu tego zabiegu przez kolejne robotnice, tak przygotowany produkt umieszczony zostaje w dolnych komórkach plastra miodu, gdzie następuje jego dalsze odparowanie. W miarę jego zagęszczania przenoszony zostaje do coraz wyżej położonych komórek plastra. Po wypełnieniu wszystkich komórek następuje proces dojrzewania miodu, który trwa około 4-5 dni. W trakcie tego procesu w miodzie spada zawartość wody (do okoł 18%), a sacharoza rozkłada się do glukozy i fruktozy. Po zakończeniu tego procesu komórki plastra zasklepiane są przez pszczoły robotnice wieczkiem woskowym.
Typy miodów
- Nektarowe – powstałe z nektaru kwiatowego
- Spadziowe – powstałe z soków roślinnych przetworzonych przez owady (głównie mszyce, czerwce i miodówki)
- Nektarowo-spadziowe – to mieszanka miodu powstałego z nektaru kwiatowego oraz spadzi (przetrawionych przez owady soków roślinnych)
Charakterystyka
Poszczególne odmiany miodów różnią się od siebie barwą, konsystencją, smakiem, aromatem, kwasowością, ciężarem właściwym, a nawet szybkością krystalizacji. Przypisywanie poszczególnym miodom sztywnych norm np. kolorystycznych jest jedynak błędne. Kolor miodu zależy bowiem nie tylko od rodzaju rośliny, z której pszczoła zbiera pożytek, lecz także jej odmiany. Możemy jednak przyjąć, iż miody nektarowe z reguły są jaśniejsze od miodów spadziowych. Należy przy tym wszystkim pamiętać, iż każdy miód podczas krystalizacji zmienia swoją barwę, czasami z jaśniejszej na ciemniejszą, a czasami wręcz odwrotnie. Nie można zapomnieć również, że pszczoła żyje swoim życiem i może zebrać pyłek/nektar/spadź również z innej napotkanej rośliny.
Skład
Miód posiada zróżnicowany skład chemiczny, uzależniony od rodzaju i gatunku rośliny, czyli pożytku z jakiego powstał. Wiemy, iż w miodzie odkryto ponad 300 składników. Trudno byłoby je wszystkie wypisać. Dlatego poniżej przedstawiamy główny zarys składu modu.
Miód nektarowy
Węglowodany: cukry: sacharoza, glukoza i fruktoza
Białka (albuminy, globuliny, enzymy)
Aminokwasy
Terpeny
Związki fenolowe
Związki fenolowe
Witaminy: B1, B2, B6, B12, C
Biopierwiastki: potas, fosfor, magnez, wapń, żelazo, krzem, siarka, miedź, fluor, cynk i mangan
Enzymy i kwasy organiczne: (glukonowy, jabłkowy i cytrynowy)
Miód spadziowy
Węglowodany: Cukry: glukoza i fruktoza, sacharoza oraz maltoza, turanoza, trehaloza izomaltoza
Trisacharyd – melecytoza (cukier modrzewiowy)
Związki fenolowe
Białka (albuminy, globuliny, enzymy )
Aminokwasy
Garbniki
Sole mineralne
Enzymy i kwasy organiczne (m.in. glukonowy, jabłkowy i cytrynowy)
Miody spadziowe posiadają wiekszą zawartość związków bioaktywnych (fenoli, białek i aminokwasów) w porównaniu do miodów nektarowych, przez co posiadają większe właściwości przeciwdrobnoustrojowe i antyoksydacyjne. Oprócz witamin występujących w miodach nektarowych w składzie miodów spadziowych znajdują się niewielkie ilości witamin A, C, PP, K, B2 i B6.
Ponadto miody spadziowe zawierają więcej oligosacharydów, które wpływają na zwiększenie bifidobakterii i pałeczek kwasu mlekowego, czyli wzbogacają florę bakteryjną jelit, co wyjaśnia opinię, iż wykazują dużą aktywność probiotyczną.
Z kolei dzięki wyższej zawartości składników mineralnych miód spadziowy z łatwością uzupełnia niedobory tych mikroelementów w organizmie. Dla przykładu posiada 3-krotnie wyższe stężenie magnezu, 10-krotnie wyższe manganu i aż 20-krotnie wyższe potasu w porównaniu z miodem rzepakowym.
Warto wiedzieć
Jak rozpoznać prawdziwy miód?
- Naturalny miód rozpuszcza się w zimnej wodzie powoli i nierównomiernie, tworząc charakterystyczne smugi
- Na dnie szklanki zawsze pozostaje osad – aby go rozpuścić, trzeba intensywnie zamieszać wodę
- Odróżnia go także zapach – miody nektarowe pachną wyraźniej i intensywniej niż spadziowe
- Cechą autentycznego miodu jest również krystalizacja, która z czasem zachodzi w każdym miodzie naturalnym
- Produkt ten zawiera enzymy, substancje o działaniu antybiotycznym i liczne składniki bioaktywne, dzięki czemu ma właściwości odżywcze i antybakteryjne
Trwałość:
Miód ma niezwykle długi okres przydatności do spożycia. Znaleziska archeologiczne potwierdzają tę właściwość – przykładowo w Gruzji w 2012 roku odkryto naczynie z miodem liczącym ponad 5,5 tysiąca lat, który wciąż nadawał się do spożycia.
Za trwałość miodu odpowiada m.in. enzym oksydaza glukozowa, który pszczoły dodają do nektaru. Powstają wówczas kwas glukonowy i nadtlenek wodoru – związki te nadają miodowi kwasowy odczyn i ograniczają rozwój mikroorganizmów.
W praktyce na etykietach podaje się, iż miody bez dodatków należy spożyć przed upływem 3 lat. Natomiast miody z dodatkami przed upływem 2 lat.
Przechowywanie:
Temperatura i pomieszczenie:
Najlepiej w chłodnym miejscu, w zakresie 8–10°C. W temperaturze 17–18°C miód szybciej krystalizuje, a poniżej 0°C proces ten znacząco się spowalnia. Optymalnym miejscem jest spiżarnia, chłodna szafka kuchenna lub – w przypadku wyższej temperatury otoczenia – lodówka (najlepiej półka na drzwiach).
Pojemnik:
Najlepiej w chłodnym miejscu, w zakresie 8–10°C. W temperaturze 17–18°C miód szybciej krystalizuje, a poniżej 0°C proces ten znacząco się spowalnia. Optymalnym miejscem jest spiżarnia, chłodna szafka kuchenna lub – w przypadku wyższej temperatury otoczenia – lodówka (najlepiej półka na drzwiach).
Wilgoć:
Produkt ten łatwo pochłania wodę z otoczenia (jest higroskopijny), dlatego słoik musi być szczelnie zamykany. Nadmiar wilgoci może prowadzić do fermentacji.
Światło i ciepło:
Miód powinien stać w zacienionym miejscu, z dala od promieni słonecznych i źródeł ciepła.
Nabieranie:
Do nabierania najlepiej używać drewnianego lub plastikowego nabieraka. Kontakt z metalem może powodować reakcje utleniania i pogorszyć smak miodu, nadając mu metaliczny posmak oraz utratę jego właściwości.
Walory zdrowotne / Apiterapia
Dlaczego warto wybrać miód?
Trudno wypisać wszystkie możliwe zastosowania miodu. Studiując literaturę można natknąć się na informacje dotyczące stosowania miodu m.in. w leczeniu miażdżycy tętnic, choroby niedokrwiennej serca, choroby przeziębieniowej, choroby układu nerwowego, zapalenia żołądka i jelit, choroby pęcherzyka żółciowego, zaparć, niedowładów spastycznych i stwardnienia rozsianego, AIDS, ran odleżynowych, owrzodzeń cukrzycowych stóp.
W wypisanych powyżej chorobach przeprowadzono obserwacje lekarzy specjalistów, a nawet badania kliniczne, potwierdzające pozytywny wpływ miodu w poszczególnych przypadkach chorobowych.
Wspiera układ odpornościowy
Wzmacnia układ odpornościowy, zwiększając liczbę białych krwinek
Przy AIDS podwyższa ilość limfocytów, znacznie polepsza stan zdrowia
Łagodzi przebieg przeziębienia
Może być wykorzystywany przy problemach z gardłem
Wspomaga układ krążenia i serce
Wykorzystywany jest w chorobach serca i układu krążenia
Obniża ciśnienie tętnicze krwi
Hamuje procesy miażdżycowe (obniża cholesterol LDL, obniża białko C-reaktywne, podwyższa cholesterol HDL)
Stosowany jest w chorobie niedokrwiennej serca (zmniejsza bóle w okolicy serca i częstotliwość kołatania)
Wspomaga leczenie chorób nerek i układu moczowego
Wspiera układ nerwowy i psychikę
Stosowany w stanach wyczerpania fizycznego i psychicznego
Poprawia sprawność psychiczną (uczenie się, zapamiętywanie)
Uspokaja, działa przeciwdepresyjnie, ułatwia zasypianie
Pobudza mózg do pracy
Zmniejsza odczucie bólu migrenowego
Obniża napięcie mięśni przy niedowładach spastycznych i stwardnieniu rozsianym
Wspiera układ pokarmowy i wątrobę
Wspomaga leczenie przewlekłego zapalenia wątroby
Leczy wrzody żołądka
Wykorzystywany przy zapaleniach żołądka i jelit, w zaburzeniach trawiennych (wstrzymuje biegunki, przy zaparciach reguluje wypróżnianie)
Leczy schorzenia wątroby i dróg żółciowych
- Wspomaga walkę z niedowagą i brakiem łaknienia
Wspiera pracę pęcherzyka żółciowego
- Wykorzystywany jest przy chorobach pęcherzyka żółciowego:
poprawia ilość wydzielanej żółci, wpływa na ustąpienie osłabienia, polepsza apetyt,
powoduje zanik bólu w prawym podżebrzu, normalizuje stolec, zmniejsza objętość wątroby
Regeneruje skórę i tkanki
Zmniejsza, a nawet goi całkowicie rany odleżynowe
Przyspiesza gojenie się ran
Zmniejsza ryzyko powstania bliznowców
Częściowo lub całkowicie zalecza rany przy owrzodzeniach cukrzycowych stóp
